یادداشت

نحوه ي انجام معاملات در بورس
احسان برنا

یكی از مهم ترین اطلاعاتی كه سهام داران باید داشته باشند، آگاهی از مراحل خرید و فروش سهام است تا بعداً دچار مشكل نشوند. در این بخش به طور خلاصه مراحل مختلف خرید و فروش سهام توضیح داده شده است. قبل از آن تعدادی از مفاهیم و اصطلاحات رایج در بورس را توضیح می دهیم:

تالار اصلی و تالار فرعی

تفاوت بین تالارهای اصلی و فرعی مربوط به نقد شونده بودن و غیر نقد شونده بودن سهام مربوط میشود و در قوانین و نحوه معاملات تفاوتی ندارند، در نهایت نوعی رقابت بین مدیران شرکت ها ایجاد می شود به این صورت که در تقسیم بندی تالارها تابلوی اول و دوم در تالار اصلی و تابلوی فرعی در تالار فرعی تعریف شده اند. و مسلما تابلوی اول در تالار اصلی نقدشونده ترین شرکتها می باشند.

 

 

نماد

نماد، در واقع نام اختصاري شرکت هاي پذيرفته شده در بورس است. براي مثال، نماد شرکت پتروشيمي خارک در بورس، شخارک است. حرف اول نماد، برگرفته از صنعتي است که شرکت در آن قرار دارد و بخش دوم نماد، در واقع خلاصه نام شرکت است. مثلا در نماد شخارک، حرف ش بيانگر صنعت شيميايي و کلمه خارک، مخفف عبارت پتروشيمي خارک است. فعالان بورس، عمدتا بجاي استفاده از نام کامل شرکت ها، نماد آنها را بکار مي برند

 

 

شاخص بورس

شاخص کـل بورس که به آن شاخص قيمت و بازده نقدي هم مي‌گويند، بيانگر سطح عمومي قيمت و سود سهام شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس است، به بيان ساده‌تر، "تغييرات شاخص کل در واقع بيانگر ميانگين بازدهي سرمايه‌گذاران در بورس است. بنابراين، اگر به عنوان مثال، شاخص کل بورس در ابتداي سال، 20 هزار واحد باشد و در پايان سال، با 10 هزار واحد افزايش، به 30 هزار واحد برسد، به اين معناست که ميانگين بازدهي بورس از محل افزايش قيمت سهام شرکت‌ها و تقسيم سود نقدي بين سرمايه‌گذاران در آن سال، 50 درصد بوده است.\

کارگزار کیست؟

کارگزار شخصی حقوقی (شرکتی) است که خریدوفروش سهام توسط وی صورت می‌گیرد. مجوز کارگزاری به

افرادی داده می‌شود که علاوه بر داشتن برخی ویژگی‌ها از قبیل سوابق حرفه‌ای، قبولی در آزمون و امین‌بودن،

مطابق قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی می‌بایست شرایط عضویت در کانون کارگزاران، پذیرش در بورس اوراق بهادار و مجوز فعالیت در بورس را دارا باشند.

نحوه­ ی انجام معامله 
انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران از طریق کارگزاران انجام می‌شود. به عبارت دیگر راه دیگری برای معامله سهام و تغییر مالكیت آن به جز از طریق كارگزاران وجود ندارد. این کارگزاران که در انجام معاملات نقش نماینده ی خریدار و یا فروشنده را ایفا می‌کنند، دارای مجوز کارگزاری از سازمان بورس هستند. كارگزاران می توانند با کسب مجوز فعالیت های دیگری از قبیل مشاوره، سبدگردانی و بازارگردانی نیز انجام دهند

 



افتتاح حساب یا دریافت کد معاملاتی 
اگر سرمایه گذاری تازه وارد هستید باید حتماً كد معاملاتی دریافت كنید. از آن‌جا که دادوستد اوراق بهادار با استفاده از سامانه رایانه ‌ای و براساس کد خریدار و فروشنده انجام می‌شود، لازم است همه ی خریداران و فروشندگان دارای کد منحصر به خود باشند تا کارگزار بتواند براساس آن به خرید و فروش اوراق بهادار بپردازد. کد معاملاتی، شناسه‌ای 8 کاراکتری است كه از سه حرف اول نام خانوادگی و یک عدد تصادفی تشکیل شده است. کد معاملاتی سرمایه‌گذار منحصر به فرد است و هر سرمایه‌ گذار یک کد معاملاتی دارد. دریافت کد معاملاتی از طریق کارگزار و با ارائه ی اصل مدارک شناسایی و کپی شناسنامه و کارت ملی و فقط برای یک ‌بار انجام می‌ شود. دریافت كد معاملاتی معمولاً دو روز كاری طول می كشد، دریافت کد معاملاتی برای اشخاص حقوقی (شرکت‌ها) مستلزم ارائة اساسنامه و روزنامة رسمی شرکت است

تکمیل فرم سفارش خرید یا فروش 
در این فرم اطلاعات مورد نیاز اعم از مشخصات شرکت کارگزاری، مشخصات سرمایه‌گذار، نام، تعداد و قیمت اوراق بهادار، چگونگی پرداخت یا دریافت وجه قید می ‌شود. تعیین قیمت اوراق بهادار با مشتری است و مشتری می‌ تواند تقاضای خرید یا فروش اوراق بهادار را در قیمت مشخصی تقاضا کند یا اینکه تعین قیمت را به کارگزار و شرایط بازار واگذار کند. انجام معامله بدون پر كردن فرم فوق امكان ندارد. در برخی كارگزاران امكان خرید و فروش اینترنتی وجود دارد. در چنین كارگزاری هایی مشتری ابتدا باید قراردادهایی خاص با كارگزار منعقد كرده و سپس از طریق اینترنت سفارش خود را وارد نماید. در معاملات اینترنتی نیاز به پر كردن فرم سفارش در هر دفعه نیست براساس قانون، سهام داری كه مایل به خرید سهم است باید قبل از سفارش، مبلغ مورد نظر را به حساب كارگزاری واریز كند. برای فروش نیز به همراه داشتن سند سهم الزامی است.

نمونه ای از فرم درخواست خرید سهام

 

 

ساعات معامله 
معاملات اوراق بهادار در بورس تهران از شنبه تا چهارشنبه هر هفته به جز روزهای تعطیل عمومی، از ساعت 9:00 تا 12:00 و در یک نشست معاملاتی و از طریق تالارهای معاملات انجام می شود. در حال حاضر علاوه بر تالار حافظ که تالار اصلی معاملات است، تالارهای دیگری توسط بورس یا شرکت‌های کارگزاری در تهران و شهرهای دیگر دایر شده است. خرید و فروش اوراق بهادار مستلزم حضور سهام داران در تالارها نیست و سهام داران می‌توانند از طریق مراجعه به دفاتر شرکت‌های کارگزاری برای خرید و فروش اوراق بهادار اقدام کنند.

 

ورود سفارش به سامانه معاملاتی 
پس از دریافت سفارش خرید یا فروش، کارگزار سفارش‌های دریافتی را با حفظ نوبت وارد سامانه ی معاملات می‌کند. اولویت‌بندی درخواست‌ها در صف تقاضای خرید(فروش) ابتدا براساس قیمت‌های پیشنهادی خرید(فروش) صورت می‌گیرد و از بالاترین(پایین‌ترین) تا پایین‌ترین(بالاترین) قیمت اولویت‌بندی می‌شوند. به عبارت دیگر در صف تقاضای خرید(فروش) سهام، اولویت با سفارش‌هایی است که قیمت پیشنهادی بالاتری(پایین‌تری) دارند. در صورتی که قیمت‌های پیشنهادی خرید(فروش) در دو یا چند سفارش یکسان باشند صف تقاضا(عرضه) براساس زمان ورود سفارش خرید(فروش) به سامانه ی معاملات اولویت‌بندی می‌شود و سفارشی که زودتر از دیگر سفارش‌ها وارد سامانه ی معاملات شده باشد از اولویت برخوردار است. باید به یاد داشت كه در مواقعی ممكن است سهم دارای صف باشد، یعنی تعداد زیادی خریدار سهم باشند بدون آنكه فروشنده ای باشد و یا عده زیادی مایل به فروش آن باشند ولی خریداری وجود نداشته باشد. در هر دو صورت ممكن است معامله ی سهم مورد نیاز چندین روز طول بكشد.

 

 

محدودیت های بورس 
در بورس تهران تغییرات قیمت هر سهم در طول یك روز محدود است. به عبارت دیگر قیمت هر سهم در هر روز نسبت به قیمت بسته شدن روز قبل می تواند 4 درصد بالا یا پایین برود. به عنوان مثال اگر قیمت سهم در آخر روز گذشته 1000 ریال باشد، امروز قیمت سهم حداكثر 1040 و حداقل 960 ریال خواهد شد. سهام شركت-ها ممكن است به دلایل مختلفی از قبیل مجمع عمومی و تعدیل سود خود بسته شوند. در اولین روزی كه نماد شركت دوباره باز می شود، تغییرات قیمت آن محدودیت کمتری دارد. یكی دیگر از محدودیت های دیگر بورس تهران حجم مبناست. حجم مبنا درصدی از تعداد سهام شركت است كه توسط بورس تعیین می شود و برای اینكه تغییرات قیمت طی یك روز لحاظ شود باید سهام شركت حداقل به تعداد حجم مبنا معامله شود. در غیر این صورت تغییرات قیمت به اندازه نسبت حجم معامله شده به حجم مبنا خواهد بود. فرض كنید حجم مبنای شركتی 100 هزار سهم و تغییرات قیمت آن در روز جاری 2 درصد باشد. اگر 100 هزار سهم و بیشتر معامله شود، تغییر قیمت سهم برابر همان دو درصد خواهد بود ولی اگر به عنوان مثال تنها 50 هزار سهم معامله شود، قیمت سهم در آخر روز به میزان 50 هزار تقسیم بر 100 هزار ضربدر 2 درصد یعنی 1 درصد افزایش خواهد یافت. به همین دلیل قیمت سهامی كه با صف-های سنگین مواجه بوده و حجم معاملات آن ها پایین است در پایان روز تغییرات زیادی نخواهد یافت
تسویه معاملات 
تسویه معاملات توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی تسویه وجوه و سه روز بعد از انجام معامله صورت می‌گیرد. البته در فردای روز خرید سهم می توان آن را فروخت ولی پول سهم فروخته شده را سه روز كاری پس از انجام معامله می توان از كارگزاری دریافت كرد.

در این بخش به طور خلاصه مراحل مختلف خرید و فروش سهام توضیح داده شد.
احسان برنا – کارشناس ارشد مدیریت مالی

 



فهرست نظرات خوانندگان


مجيد   ۱۳۹۲/۶/۳
متن خوبي است فقط اگر نرخ كارگزاران بورس كه جهت انجام معاملات از طرفين دريافت ميكنند هم اضافه شود مفيدترخواهد بود
وبسایت
احسان برنا   ۱۳۹۲/۴/۱۵
متشکرم از سوال خوبتون
برای بدست آوردن ارزش آتی از تحلیل بنیادی(فاندامنتال) و فرمول پیش بینی سود شرکت ضربدر P/E متوسط شرکت (قیمت به درآمد) استفاده می شود.
مثلا وقتی ابتدای سال هستیم و میخواهیم قیمت پایان سال یا قیمت نزدیک مجمع را تخمین بزنیم با استفاده از سود اعلامی شرکت (EPS) و پیش بینی تعدیلات احتمالی که می تواند سودآوری سهم را افزایش دهد(معمولا شرکتها و مدیران مالی شان سود را در ابتدای سال محتاطانه اعلام میکنند) و P/E متوسط سهم و صنعت قیمت را پیش بینی می کنیم. حالا اینکه تا چه حد پیش بینی ما به قیمت پایان سال نزدیک باشد به اوضاع سیاست، فروش شرکت، شرایط جو عمومی بازار و اقتصاد کشور بستگی دارد. در شرایط باثبات سیاسی و اقتصادی معمولا پیش بینی قیمت تحلیلگران نزدیک به قیمت سهم رقم میخورد.
وبسایت
خلیل   ۱۳۹۲/۴/۱۳
سلام
متن خوب و مفیدی گذاشتید و توضیح خوبی بود

ببخشید
سوالی دارم:

در بورس با توجه به اینکه شرایط بازار و سیاست و ... تاثیر میذاره چطور میشه ازش آتی یک سهم در زمان مشخص متوجه شد یا حساب کرد؟
وبسایت
بزرگمهر   ۱۳۹۲/۳/۳۰
یه مقدار پیچیدست !
وبسایت
درج نظر جدید
نام
وبسایت
ایمیل
متن
   

کد امنیتی فوق را وارد کنید